Goede ventilatie begint met een goed ontwerp

Isoleren is ventileren. Dat is algemeen bekend, maar de praktijk wijst uit dat bij verduurzamen in eerste instantie meer wordt gelet op het beperken van energieverliezen dan op de gezondheid. De ventilatie achteraf nog op orde brengen is echter een stuk lastiger, want goede ventilatie begint met een goed ontwerp. “Bij een goed ontwerp is de gezondheid maximaal en zijn de energieverliezen minimaal.”

Goed ventileren kan met zowel systeem C als systeem D. Systeem C bestaat uit een mechanische afvoer, terwijl de toevoer verloopt via (raam)roosters. Systeem D is de zogenoemde balansventilatie met warmteterugwinning, waarbij lucht niet alleen wordt afgezogen maar ook wordt ingeblazen. Beide systemen hebben voor- en nadelen, zo zegt Wouter Meeuws, technisch commercieel adviseur bij DUCO Ventilation & Sun Control.

“Over de raamroosters bij systeem C wordt gezegd dat die koudeval zouden veroorzaken. Maar in de praktijk valt dat best mee. Wel dient er voor maximaal comfort goed te worden gekeken naar positie en het type raamrooster. Systeem C is ook nog altijd het meest gekozen systeem, zeker in renovatie. Systeem D wordt wel vaak gekozen in combinatie met Laag Temperatuur Verwarming, maar is in renovatie veelal lastig in te passen. Vooral als niet de complete woning wordt gerenoveerd, maar de ingrepen maar beperkt zijn. DUCO heeft hiervoor een veelal passende oplossing middels het DUCO CrossFlow principe. De aanleg van een systeem D is in basis een grotere investering, waarbij de onderhoudskosten ook veel hoger zijn. Hierdoor verdient dit type ventilatiesysteem zich minder snel terug ten opzichte van systeem C.”

Zelfregelende roosters

Systeem C kan volgens Meeuws ook prima functioneren. “Toetreding van koude lucht valt wel mee, mede doordat we tegenwoordig zachtere winters hebben. En als er voor het gevoel koudere lucht naar binnen komt, is het ook niet erg om het rooster even een tijdje dicht te zetten. Moderne roosters kun je ook half dicht zetten. Daarbij zijn zelfregelende roosters voorzien van een klep die reageert op de winddruk. Als de wind op het rooster staat, gaat de klep deels dicht. Daardoor komt er nooit meer lucht door het rooster dan de hoeveelheid die bedoeld is. Bij nieuwbouw zijn die zelfregelende kleppen verplicht voor de zogenoemde gelijkwaardigheidsverklaring voor systeem C. Bij renovatie wordt daar nog niet altijd voor gekozen. Dan zien we zelfs wel dat bij glasvervanging door HR++ of vacuümglas alsnog standaard roostertjes worden toegepast die niet zelfregelend zijn.”

Een goed functionerende ventilatie begint volgens Meeuws met een goed ontwerp. “Bij systeem C gaat het dan onder meer om de grootte van de raamroosters. Als die te klein zijn, krijg je een hogere luchtsnelheid. Als ze te groot zijn, krijg je veel te veel lucht en geluid naar binnen. Daarom moet er vooraf een berekening worden gemaakt van de hoeveelheid ventilatie. Met die berekening en de kozijnstaat kunnen wij aangeven waar welke roosters moeten komen. Maar ventilatie is altijd een ondergeschoven kindje geweest en is dat soms nog. In de praktijk zien we dan ook dat er soms geen berekeningen worden gemaakt en gewoon standaard roostertjes worden geplaatst of dat er fouten in de berekening zitten.”

Vraaggestuurd ventileren

Dergelijke keuzes zijn volgens Meeuws funest voor het functioneren van het systeem en de gezondheid. Want als een ventilatiesysteem niet goed werkt en niet comfortabel is, schakelen mensen het uit. “Dan zetten ze de roosters dicht of schakelen ze de afzuiging uit. Vooral met een oude driestanden schakelaar zie je dat mensen die vaak op stand 1 zetten, wat bedoeld is als stand voor afwezigheid. Stand 2 is bedoeld voor aanwezigheid en stand 3 voor situaties als koken en douchen. Maar datzelfde gebeurt met systeem D, bijvoorbeeld omdat die te veel herrie produceert.”

Aansturing van de ventilatie ziet Meeuws het liefst dan ook vraaggestuurd. “Bij systeem C zie je dat er in de ventilatiebox al een vochtmeter zit die de ventilatie verhoogt als dat nodig is. Daarnaast kun je kiezen voor CO₂-sensoren in de leefruimtes. Dan heb je altijd automatisch het juiste ventilatievoud. Door de woning op te delen in twee of meer zones, beperk je daarbij de energieverliezen.”

Meeuws ziet dat corporaties inmiddels wel veel aandacht hebben voor ventilatie, mede ingegeven door klachten van bewoners over vocht en schimmel in de woning. “Vaak kiezen ze bij renovatie toch voor systeem C, maar geven ze daarbij dan wel goede voorlichting over hoe je het systeem gebruikt.”

“Er zijn dus voor elke woning genoeg oplossingen voor ventilatie die zorgen voor een gezond binnenklimaat. Daar zijn inmiddels ook subsidies voor beschikbaar, voor zowel systeem C als systeem D. Laten we bij ventilatie dan ook vooral de gezondheid van de bewoner bovenaan zetten.” De mogelijkheden daartoe zal DUCO Ventilation & Sun Control op de vakbeurs Renovatie & Transformatie uitgebreid voor het voetlicht brengen.

DUCO Ventilation & Sun Control is tijdens de vakbeurs Renovatie & Transformatie te vinden op stand 1.E068